Anamneza Giştî

Genel Anamnez · Anamnezê Hemini

Yazar: Diyarbakır Tabip Odası

225,00 ₺ 300,00 ₺ · Stokta

2 Dil (Kürtçe ve Türkçe) | 2 Lehçe (Kurmancî ve Zazakî)
Kürdlerin bulunduğu her yerde görev yapan bütün hekimlerin masasında, cebinde bulunması gereken değerli bir çalışma.
Diyarbakır Tabip Odası bünyesinde oluşturulan; kendi alanında uzman 27 hekim ve editörün kollektif çalışması sonucunda bu eser ortaya çıkmıştır.

(Not: Bu alanda bilgi sahibi olmak isteyen, katkı sunmak isteyen, temin etmek isteyen tüm hekimler Diyarbakır Tabip Odası'yla iletişime geçebilirler.)

“Her nexweş çîrokekê vedibêje; lê carna hûrgiliyên herî girîng, di nav tiştên nehatine gotin de veşartî ne.” Erka bijîşkekî tenê dermankirina nîşaneyên nexweşiyê nîn e; dîtina nehêniyên ku nexweş vedişêre û peydakirina şopên di odeyên tarî yên rabirdûyê de ye. Çunkî anamnezeke rast, ne tenê tespîtek e, carna di navbera jiyan û mirinê de pira tenê ye. Bijîşkekî ciwan, dema ku bi pey sirên li pişt rûdaneke asayî dikeve, xwe ne tenê di nav meseleyeke tibî de, lê di nav kûrahiya rûyê mirovî û korîdorên tarî yên raboriyê de dibîne. Anamnez, we ji hewaya sar a korîdorên nexweşxaneyê radike û vedixwîne labîrenta hiş û sirên mirovî. Ji bîr nekin: Heger bişkojka yekem şaş hatibe girtin, hûn nikarin rastiyê qenc bikin.
*** *** ***
“Her hasta bir hikaye anlatır; ama bazen en önemli detaylar, söylenmeyenlerde gizlidir.” Bir doktorun görevi sadece semptomları tedavi etmek değildir; hastanın sakladığı sırları, geçmişin karanlık odalarında kaybolmuş ipuçlarını bulmaktır. Çünkü doğru bir anamnez, sadece bir teşhis değil, bazen bir yaşam ile ölüm arasındaki tek köprüdür. Genç bir hekim, sıradan görünen bir vakanın ardındaki çözülmemiş gizemleri kurcalarken, kendini sadece tıbbi bir bulmacanın değil, insan ruhunun ve geçmişin en karanlık dehlizlerinin içinde bulur. Anamnez, sizi hastane koridorlarının soğuk havasından alıp, insan zihninin ve sırların labirentine davet ediyor. Unutmayın: İlk düğme yanlış iliklendiyse, gerçeği asla iyileştiremezsiniz.
*** *** ***
“Hergû nêweş mertewalêki vono; la ge ge zeberê tewr avzelî çîyêkî nîyomeyî vatiş tede nimite yî.” Erkê dixtorî teyna darukerdişê nîşoneyon nêweşî nîyo; veynayişê nêvatişê ki nêweş nimneno û peydakerdişê şûrronê wedeyonê tarî yê rocaverê cuwîyeni di yo . Çimkû anamneza raşti, ne teyna tespîtêkî yo, ge ge mîyonê cuwîyeni û merdişî di pirdo teyna wo. Doxtorêkê ciwon, demeyo ki sironê serebutêkî asonî dima keweno, xo teyna mîyonê serebutêkê tibî di nê, la mîyonê xorînêya merdimî û korîdoronê tarî yê rocaverî di veyneno. Anamneza şima zî hewayo serdin a nêweşxoneyî rakena û wenena labîrentonê hêşî û sironê merdimî. Eki sedefa yewin xeleti bîra girewtiş, şima nişîyenî raştêyi hewli bikerî.

ÇALIŞMA HAKKINDA

A- 1. Giriş ve Kitabın Amacı

Tıp tarihi boyunca hekim ile hasta arasındaki en temel köprü, ortak bir dille kurulan doğru ve güvenilir iletişim olmuştur. Doğru bir tanı ve etkili bir tedavi sürecinin ilk ve en kritik adımı olan anamnez (hastalık öyküsü), hastanın kendini en rahat ifade ettiği dilde, yani anadilinde gerçekleştirildiğinde anlam kazanır.
Diyarbakır Tabip Odası bünyesinde kurulan özel bir komisyonun yoğun, titiz ve özgün çalışmaları sonucunda hazırlanan Serboriya Nexweşînê / Hastalığın Öyküsü / Serwiyarteyê Neweşînê, bu temel gerçeğe dayanarak hayata geçirilmiş çok dilli (Türkçe, Kurmanci ve Zazakî) kapsamlı bir başvuru eseridir. Kitap, özellikle Kürtçe (Kurmanci ve Zazakî) konuşan hastalarla sağlık çalışanları arasındaki dil bariyerini aşmayı, hekim-hasta iletişimini güçlendirmeyi ve anadilinde sağlık hizmeti hakkına akademik bir zemin sunmayı amaçlamaktadır.
Eserin Yapısı ve Bölümleri

Toplam 25 bölümden oluşan bu eser, temel kavramlardan branşlara özgü detaylı form ve rehberlere kadar zengin bir içeriğe sahiptir. Kitap, 2 dil 2 diyalekt olarak paralel bir formatta tasarlanmıştır: Birinci Bölüm: Önsöz (Kitabın çıkış noktası ve felsefesi) İkinci Bölüm: Genel Anamnez Kılavuzu, Genişletilmiş Medikal Sözlük, Temel Terimler ve Kısaltmalar Üçüncü Bölüm: Anamnez Hazırlamada Metodoloji Nasıl Olmalı? Dördüncü Bölüm: Anamnezde Anadilin Önemi Beşinci Bölüm: Anamnezde Bazı Temel Sorular ve Cevapları Altıncı Bölüm: Aile Hekimliğinde Anamnez Yedinci ila Yirmidördüncü Bölümler: Tıbbın müteakip branşlarına özel anamnez formları ve kılavuzları: Dahiliye, Pediatri, Kardiyoloji, Göğüs Hastalıkları, Enfeksiyon, Onkoloji, Nöroloji, Psikiyatri, Dermatoloji, Genel Cerrahi, Beyin Cerrahisi, Ortopedi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, Kulak Burun Boğaz (KBB), Göz Hastalıkları, Kadın Hastalıkları ve Doğum, Uroloji ve Dental Anamnez. Yirmibeşinci Bölüm: Yararlanılan kaynaklar.

Çalışmanın Önemi ve Katkıları

Anadilinde Sağlık Hakkı ve Etkili İletişim: Sağlıkta nitelikli bakımın ön koşulu, hastanın semptomlarını kendi kelimeleriyle, duygularıyla ve en doğru şekilde aktarabilmesidir. Bu kılavuz, hekimlerin hastalarıyla kuracağı empatiyi ve bağı güçlendirir.
Çok Dilli Tıbbi Literatür: Türkçe, Kürtçe (Kurmanci ve Zazakî) dillerini aynı anda harmanlayan yapısıyla, medikal terminolojinin bölgesel dillerde karşılık bulmasına öncülük eden çığır açıcı bir sözlük ve kılavuz niteliği taşır.
Kapsamlı Klinik Rehberlik: Birinci basamak sağlık hizmetlerinden en spesifik ihtisas alanlarına kadar her branşın kendine has semptom sorgulama yöntemlerini pratik formlar halinde hekimlerin kullanımına sunar.
Sonuç
Genel Anamnez, yalnızca tıbbi formları içeren teknik bir el kitabı değil; aynı zamanda hekim ile hasta arasındaki insani bağı onaran, anadilin iyileştirici gücünü tıp bilimiyle buluşturan tarihi ve mesleki bir mirastır. Başta Diyarbakır Tabip Odası komisyon üyeleri olmak üzere emeği geçen tüm hekim ve araştırmacıların katkısıyla hazırlanan bu eser, sağlık camiası için vazgeçilmez bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

A- 2. Destpêk û Armanca Pirtûkê

Di dirêjahiya dîroka tibbê de, pira herî bingehîn a di navbera bijîşk û nexweş de, peywendiyeke rast û pêbawer a ku bi zimanekî hevpar hatiye danîn e. Pêngava yekem û ya herî krîtîk a tespîteke rast û pêvajoyeke dermankirinê ya bi bandor anamnez (çîroka nexweşiyê) e. Anamnez gava ku bi zimanê ku nexweş tê de herî zêde xwe îfade dike, yanî bi zimanê zikmakî tê kirin, wateyekî rast digire.
Ev berhema bi navê Serboriya Nexweşînê, ku wekî xebateke berfireh û xweser ji aliyê komîteya ku di nava Odeya Bijîşkan a Amedê de hatiye avakirin ve hatiye amadekirin, rêbernameyeke pirzimanî (bi Tirkî, Kurdî) ye ku li ser vê rastiya bingehîn hatiye avakirin. Pirtûk armanc dike ku bi taybetî di navbera nexweşên ku bi Kurdî (Kurmancî û Zazakî) diaxivin û xebatkarên tenduristiyê de astengiya ziman rake, têkiliya bijîşk û nexweş xurt bike û ji bo mafê xizmeta tenduristiyê ya bi zimanê zikmakî re zemîneke akademîk pêşkêş bike.
Avabûn û Beşên Berhemê
Ev berhem ji 25 beşan pêk tê û ji têgehên bingehîn bigire heya form û rêberên taybet ên şaxên tibê, xwediyê naverokeke dewlemend e. Pirtûk bi rengekî paralel ê sêzimanî hatiye sêwirandin: Beşa Yekemîn: Pêşgotin (Xalê derketinê û felsefeya pirtûkê) Beşa Duyemîn: Rêbera Anamneza Giştî, Ferhenga Medîkal a Berfireh û Têgehên Bingehîn û Kerteyên Wan Beşa Sêyemîn: Di Amadekirina Anamnezê de Divê Metodolojî Çawa be?
Beşa Çaremîn: Di Anamnezê de Girîngiya Zimanê Zikmakî Beşa Pêncemîn: Di Anamnezê de Hin Pirs û Bersivên Bingehîn Beşa Şeşemîn: Di Bijîşkiya Malbatê de Anamnez Beşên Heftemîn heya Bîstûçaremîn: Form û rêberên anamnezê yên taybet ji bo şaxên cûrbecûr ên tibbê: Nexweşiyên Navxweyî, Pediyatrî, Kardîyolojî, Nexweşiyên Sîngê, Enfeksiyon, Onkolojî, Norolojî, Psîkiyatrî, Dermatolojî, Cerahiya Giştî, Cerahiya Mêjî, Ortopedî, Tiba Fizîkî û Rehabîlîtasyon, Guh Poz û Qirik (GPQ), Nexweşiyên Çavan, Nexweşiyên Jinan û Bûyînê, Urolojî û Dental Anamnez. Beşa Bîst û Pêncemîn: Çavkanî û Jêder

Girîngî û Kêrhatiniyên Xebatê
Mafê Tenduristiyê yê bi Zimanê Zikmakî û Têkiliya Bandor: Pêşmercê lênêrîna tenduristiyê ya bi kalîte ew e ku nexweş nîşoneyên xwe bi gotinên xwe, bi hestên xwe û bi awayê herî rast vebêje. Ev rêbername, hevsengî û pêwendiya ku bijîşk dê bi nexweşên xwe re deyne, xurt dike.
Lîteratura Tibî ya Pirzimanî: Bi avabûna xwe ya ku zimanên Tirkî, Kurmancî û Zazakî di heman demê de dihewîne, dibe pêşeng ku termînolojiya medîkal di zimanên herêmî de bersivê bibîne û dibe çavkaniyeke bingehîn.
Rêbertiya Klînîkî ya Berfireh: Ji xizmetên tenduristiyê yên qonaxa ewil bigire heya warên pisporiyê yên herî taybet (ji Kardîyolojiyê heya Cerahiya Mêjî), rêbazên lêpirsîna semptoman ên her şaxî bi rengekî formên pratîkî pêşkêşî bijîşkan dike.
Encam
Anamneza Giştî, ne tenê pirtûkek e ku formên tibî dihewîne; di heman demê de mîraseke dîrokî û pîşeyî ye ku têkiliya mirovî ya di navbera bijîşk û nexweş de sererast dike û hêza qencker a zimanê zikmakî bi zanista tibbê re tîne cem hev. Ev berhem, bi ked û xebata endamên komîteyê yên Odeya Bijîşkan a Amedê û bi keda hemû bijîşk û lêkolîneran hatiye amadekirin û ji bo civaka tenduristiyê bûye çavkaniyeke ku nayê dîtin.

A- 3. Vernîyi û Mabestê Pirtûkî

Dergêya tarixê tibî di pirdo tewr binkeyîn ê mabenê doxtorî û nêweşî di hewcîyêyaka raşt û pêbawer a ki pê zonê himbarî omeyo dayiş o. Goma yewini û yê tewr kirîtîki raşti û pedeşoyêkê darukerdişî bi sewmê anamnezi yo. Anamnezi hilla ki nêweş tede tewr zêde xo îfade keno yanî pê zonê mayi yeno kerdiş, vateyêkê raştî gîno.
Ino mexil bi nomedê Mertewala Nêweşîyi, sey xebatêka hera û xoser hetê komîteya ki mîyonê Wedeyê Hekîmon ê Amedi di omeybî awonkerdiş hetê yînî ra omeya têkerdiş, raybernomeyêkê zafzonîn (bi Tirkî, Kurdkî) ina raştêya binkeyîn sero omeyo awonkerdiş. Pirtûk mabest keno ki bi arizî nêweşo ki bi Kurdkî (Kurmoncî û Kirdkî/Zazakî) vacîno û xebatkarê sihetî laq veyneno înÎ laqonê zonî rakero, têkilîya doxtor û nêweşî vîşî bikero û seba xizmetê sihetî yê bi zonê mayi rê zemînêkê akademîkî aver bido.
Viraştiş û Bareyê Mexilî
Ino mexil 25 bareyon ra werî omeyo û taresayonê binkeyon ra bigîr heyonî form û raybero arizî ê şaxonê tibi, wayerê tedeyînê zengînî yo. Pirtûk rengêkê virardeyî (paraleli) yê hîrîzonî omeyo viraştiş.
Bareyê Yewin: Vervate (Xalê vecîyayîşî û felsefeyê pirtûkî) Bareyê Dîyin: Rarnîşondayişê Anamneza Pîroyini, Ferhengê Medîkal ê Herayî û Termê binkeyîn û Kerteyê Yînî. Bareyê Hîrin: Têkerdişê Anamnezî di Gay Metodolojî Seni Bo? Bareyê Çeherin: Anamnezi di Avzelêya Zonê Mayi Bareyê Poncin: Anamnezi di Toyî Persê Binkeyînî Bareyê Şeşin: Doxtorêya Keyeyî di Anamnezi Bareyê Hewtin heyonî Vîstûçiherinî: Form û rayberê anamnezi yê xususî seba şaxonê cîya bi cîya yê tibbî: Nêweşîyê Zerreyî, Pedîyatrî, Kardîyoljî, Nêweşîyê Sîneyî, Enfeksîyon, Onkolojî, Norolojî, Psîkiyatrî, Dermatolojî, Cerrahîyê Hemeyî, Cerrahîyê Mezgî, Esteyî, Tiba Fîzîkî û Rehabîlîtasyonî, Goş, Vînîyi û Qirriki (GVQ), Nêweşîyê Çimon, Nêweşîyê Cenîyon û Rapinceyîş (Mayi ra bîyîş), Urolojî û Anamneza Dendali. Bareyê Vîst û Poncin: Çimekî.

Avzelêyi û Qêmkerdîşê Xebati
Heqê Tenduristîye yê bi Zonê Mayî û Têkilîya Bi Sewm: Şerto verîn ê bideewnîyayişê sihetî yê bi kalîteyî ayo yo ki nêweş nîşoneyê xo vatişê xo reydir, pê teynonê xo û hewadê raştî reydir vaco. Ino rayber, himsengêyi û hewcîyêya ki doxtor nêweşê hinî xo reydir rono, hewlÊr keno.
Lîteratûra Tibbî yê Zafzonîn: Bi viraştişê xo yê ki zonê Tirkî, Kurmancî û Zazakî heme waxt dix o di hewîneno, beno pêşeng ki termolojîyê medîkalî zonê honqarî di verapers biveyno û bibo çimeyêkê binkeyîn.
Rardiberêya Klînîkî ya Herayi: Xizmetê sihetî yê qonaxê verînî bigîrî heyonî waredÊ metîhêyi yê tewr arizîyî (Kardolojî ra heyonî Cerrahîyê Mezgî) rêbazê saxkerdişê semptomon ê hergû şaxî bi rengêkê formonê pratîkon bido doxtoron ver.
Peyeni
Anamnezê Hemini, teyna yew kitabê deston o ki formonê tibîyi gîno xo mîyon nîyo; heme waxt di yew mîrasê tarixîn û karşeyî yo ki têkilîya merdimî yê mabenê doxtor û nêweşî sereraşt keno û hêzê hewlî ê zonê mayi zonayeyê tibbî dir yenî têhet. Ino mexil, pê kefs û xebata endamê komîteyî yê Wedeyê Doxtoron ê Amedi û heme doxtor û cîgêrayox omeyo têkerdiş û seba cematê sihetî bîyo çimeyêkî ki rew rew nîyno veynayiş.

ISBN

9786255616913

Dil

Kurmancî · Türkçe · Zazakî

Sayfa sayısı

304

Boyut

11 x 19 cm

Cilt

Karton Kapak

Baskı

1. Baskı

Yayın tarihi

21.01.2026

Kategori

Lêkolîn | Araştırma

Yayınevi

J&J Yayınları